मासिक ५४ हजार रुपैयाँ भाडा तिर्दै बैंक, आफ्नै जग्गा भने उपयोगविहीन

रङ्गेली। आफ्नै नाममा करोडौँ रुपैयाँ मूल्य पर्ने जग्गा हुँदाहुँदै नेपाल बैंक लिमिटेडको रङ्गेली शाखा विगत करिब आठ वर्षदेखि भाडाको भवनबाट सञ्चालन हुँदै आएको छ। बैंकले रङ्गेलीको मुख्य बजार क्षेत्रअन्तर्गत बसपार्क नजिकै निजी घर भाडामा लिएर सेवाग्राहीलाई सेवा दिँदै आएको हो। उक्त भवनको भाडाबापत बैंकले मासिक करिब ५४ हजार रुपैयाँ खर्च गर्दै आएको शाखाले जनाएको छ।

बैंककै स्वामित्वमा रहेको जग्गा वर्षौँदेखि प्रभावकारी रूपमा उपयोग हुन नसक्दा एकातिर राज्यको सम्पत्ति व्यवस्थापनमाथि प्रश्न उठेको छ भने अर्कोतिर बैंकले आफ्नै भवन निर्माण गर्नुको सट्टा नियमित रूपमा भाडा तिर्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ।

रङ्गेलीमा नेपाल बैंकको स्थापना भएको इतिहास पुरानो चेकबुकबाट समेत पुष्टि हुने देखिन्छ। वि.सं. २०२६ साल फागुन १६ गते शुक्रबारको मिति उल्लेख भएको नेपाल बैंकको पुरानो चेकबुक रङ्गेलीका स्थानीय पुराना बासिन्दा सहदेव राजगडियासँग फेला परेको हो। उक्त चेकबुकमा तत्कालीन राजा वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह र रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाहको विवाहको अवसरसँग सम्बन्धित मिति उल्लेख रहेको बताइएको छ। यद्यपि बैंक स्थापनाको वास्तविक मिति र ऐतिहासिक विवरण सम्बन्धित अभिलेखबाट पुष्टि गर्नुपर्ने देखिन्छ।

करोडौँको जग्गा उपयोगविहीन, कतै फोहोर त कतै खेती

नेपाल बैंकको रङ्गेली शाखाको नाममा मुख्य बजार क्षेत्र तथा पुरानो बैंक भवन आसपास पर्याप्त जग्गा रहेको बताइएको छ। रङ्गेली–७ स्थित काली मन्दिर नजिकै रहेको करिब साढे तीन कठ्ठा जग्गा हालसम्म प्रभावकारी रूपमा उपयोग हुन सकेको छैन। उक्त जग्गा फोहोर फाल्ने तथा खुला रूपमा पिसाब गर्ने स्थानका रूपमा प्रयोग भइरहेको स्थानीय अवस्थाले देखाउँछ।

त्यस्तै, बैंकको पुरानो भवन रहेको क्षेत्र आसपास डेढ बिघाभन्दा बढी जग्गा खुला चौरका रूपमा रहेको छ। उक्त क्षेत्रको केही जग्गामा भाडामा खेतीसमेत भइरहेको बताइएको छ। तर, खेतीबाट बैंकले कति आम्दानी गरिरहेको छ, जग्गाको व्यवस्थापन कसरी भइरहेको छ र बाँकी जग्गालाई कुन प्रयोजनमा उपयोग गर्ने योजना छ भन्ने विषयमा स्पष्ट विवरण सार्वजनिक हुन आवश्यक देखिन्छ।

आफ्नै स्वामित्वमा रहेको जग्गा व्यवस्थित गर्न नसक्दा बैंकको सम्पत्तिको संरक्षण, उपयोग र आर्थिक प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठेको छ।

१४ हजारभन्दा बढी ग्राहक, दैनिक २०० सेवाग्राही

नेपाल बैंक रङ्गेली शाखाका प्रमुख रोशन बस्नेतका अनुसार शाखामा १४ हजारभन्दा बढी ग्राहक आबद्ध छन्। दैनिक २०० भन्दा बढी सेवाग्राहीले शाखाबाट सेवा लिने गरेका छन्।

बस्नेतका अनुसार शाखाबाट करिब ८० करोड रुपैयाँ बराबरको कर्जा तथा फन्ड प्रवाह भइरहेको छ भने ग्राहकको निक्षेप एक अर्ब २० करोड रुपैयाँभन्दा बढी रहेको छ।

उनले आगामी आर्थिक वर्षमा बैंकको जग्गामा कम्पाउन्ड वाल निर्माणका लागि बजेट सिफारिस गरिदिन प्रदेश कार्यालयमा पत्राचार गरिएको जानकारी दिए। उनका अनुसार अहिले बजेट विनियोजनको प्रक्रिया अघि बढिरहेको छ।

रङ्गेली–७ मा बैंकको नाममा रहेको जग्गामध्ये बजारको केन्द्रमा रहेको करिब साढे तीन कठ्ठा जग्गामा कम्पाउन्ड वाल निर्माण गरी भविष्यमा आफ्नै भवन निर्माण गर्ने योजना रहेको पनि शाखा प्रमुख बस्नेतले बताए।

बैंकको सम्पत्तिबारे उठेका प्रश्न

नेपाल बैंक रङ्गेली शाखाको अवस्थाले बैंकको सम्पत्ति व्यवस्थापन र दीर्घकालीन योजनाबारे विभिन्न प्रश्न उठाएको छ।

१. बैंककै नाममा पर्याप्त जग्गा हुँदाहुँदै आठ वर्षदेखि भाडाको भवनमा शाखा सञ्चालन गर्नुपर्ने अवस्था किन आयो?

२. मासिक ५४ हजार रुपैयाँ भाडा तिर्दा आठ वर्षमा कुल कति रकम खर्च भइसकेको छ?

३. काली मन्दिर नजिकैको बैंकको जग्गा फोहोर फाल्ने तथा खुला रूपमा पिसाब गर्ने स्थान बन्न नदिन बैंकले के कस्ता कदम चालेको छ?

४. पुरानो बैंक भवन आसपासको डेढ बिघाभन्दा बढी जग्गा प्रभावकारी रूपमा उपयोग गर्न किन सकिएको छैन?

५. बैंकको जग्गा खेतीका लागि प्रयोग भइरहेको भए त्यसबाट वार्षिक कति आम्दानी भइरहेको छ?

६. कम्पाउन्ड वाल निर्माणका लागि बजेट विनियोजन प्रक्रिया अघि बढेको भनिए पनि निर्माण कार्य कहिलेसम्म सुरु हुन्छ?

७. आफ्नै जग्गामा भवन निर्माण गरेर भाडा खर्च घटाउने र सेवाग्राहीलाई थप सहज सेवा दिने योजना कहिले कार्यान्वयन हुन्छ?

बैंकको स्वामित्वमा रहेको जग्गा केवल खाली राख्नु वा उचित संरक्षणबिना छाड्नुको सट्टा त्यसको व्यावसायिक तथा संस्थागत उपयोग गर्नु आवश्यक देखिन्छ। आफ्नै जग्गामा उपयुक्त भवन निर्माण गर्न सके नियमित भाडा खर्च घट्नुका साथै बैंकको सम्पत्तिको संरक्षण र सेवाप्रवाहमा समेत सुधार हुन सक्छ।

अब नेपाल बैंकको सम्बन्धित निकायले जग्गाको वास्तविक अवस्था, त्यसको उपयोग योजना, भाडा खर्च र भवन निर्माणको समयसीमाबारे स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक गर्नु आवश्यक देखिन्छ।