काठमाडौं, फागुन २७ – राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता बालेन शाह अब संसदीय दलको नेता चयन भएपछि प्रधानमन्त्री बन्ने प्रक्रिया अघि बढेको छ। प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाले प्रत्यक्ष र समानुपातिक गरी १८२ सिट जितेर सबैभन्दा ठूलो दलको रूपमा उभिएको छ।
निर्वाचन परिणाम घोषणा भएपछि सांसदहरूको बैठकले संसदीय दलको नेता चयन गर्नेछ। त्यसपछि राष्ट्रपतिले बालेनलाई संविधानको धारा ७६ (उपधारा १) अनुसार प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्नेछन्। बहुमत प्राप्त दलको नेताको हैसियतले बालेनलाई विश्वासको मत लिन अनिवार्य छैन। रास्वपाले एक्लैले जितेका १८२ सिटले आवश्यक बहुमत (१३८ सिट) भन्दा बढी भएकोले उनले स्वतः प्रधानमन्त्री बन्न सक्ने अवस्था छ।
संविधानविद् विपिन अधिकारीका अनुसार, राष्ट्रपतिले बहुमत प्राप्त दलको नेतालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेपछि विश्वासको मत लिन अनिवार्य छैन। तर, दुई वा बढी दल मिलेर सरकार बनाउँदा वा अल्पमत सरकार भएमा प्रधानमन्त्रीले ३० दिनभित्र विश्वासको मत लिनुपर्ने व्यवस्था संविधानमा छ।
बालेन शाह प्रधानमन्त्री बनेपछि कम्तीमा दुई वर्षसम्म संसदमा अविश्वासको प्रस्ताव पेश गर्न सकिँदैन। तर, रास्वपा विभाजित भएमा वा सरकारमा सहभागी दलले साथ छाडेमा प्रधानमन्त्रीले विश्वासको मत लिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
संविधानमा बहुमत प्राप्त दलले संसदीय दलको नेता परिवर्तन गरेमा प्रधानमन्त्रीको बहिर्गमन र नयाँ नियुक्तिको प्रक्रिया स्पष्ट छैन। अधिकारीले यस्तो स्थिति आए राष्ट्रपतिले दलको वर्तमान नेतालाई हेरेर निर्णय लिनुपर्ने बताए।
यसरी, बालेन शाहको प्रधानमन्त्री नियुक्ति संविधानअनुसार स्पष्ट तरिकाले हुने छ, जहाँ आवश्यक परेमा विश्वासको मत लिन सकिन्छ तर अनिवार्य छैन।