काठमाडौं – यशोधरा महामानव, बौद्ध धर्मका प्रवर्तक तथा महान् त्यागी सिद्धार्थ गौतमकी पत्नी हुन्। प्रस्तुत उपन्यास साहसी, सहनशील र त्यागमयी नारी यशोधराको जीवनकथामा आधारित छ। यो कृति एक विशाल राज्यकी राजकुमारीले भोगेका प्रेम, पीडा, त्याग र मौन बलिदानलाई सरल तर गहिरो भाषामा चित्रण गर्दछ।
यशोधराले सिद्धार्थप्रति गहिरो प्रेम राखेर राजकुमारीको पद प्राप्त गरिन्, तर त्यो पदसँग जोडिएको सुख, माया र दाम्पत्य आनन्द भने उनको भाग्यमा परेन। यशोधराको हात थाम्न सिद्धार्थले पारिवारिक व्यवधान र प्रतिस्पर्धा पार गर्दै आफूलाई योग्य प्रमाणित गरेका थिए। बाल्यकालदेखि अंकुरित प्रेम विवाहसम्म पुगे पनि सांसारिक लोभ, मोह र आसक्तिबाट टाढा रहन चाहने सिद्धार्थले यशोधरालाई मनमा अपेक्षित स्थान दिन सकेनन्। ज्ञानको खोजीमा राजदरबार र राजसी सुख त्याग्दा यशोधराले विमुख बनेर त्यो निर्णय स्वीकार गर्नुबाहेक अर्को विकल्प देखिनन्।
आफ्नो सुख, शान्ति, सोख र व्यक्तिगत चाहनालाई सहज रूपमा त्याग्दै यशोधराले प्रेमी, पति र आफ्नो एक मात्र सन्तानका पिता सिद्धार्थको ज्ञानयात्रामा कुनै अवरोध खडा गरिनन्। अन्ततः राजसुख त्यागेका सिद्धार्थ गौतम बुद्ध बने। बुद्धत्व प्राप्तिपछि पनि भिक्षाटन र ज्ञानप्रवचनमा समर्पित गौतम बुद्धको जीवनयात्रामा यशोधराले मौन सारथि बनेर साथ दिइन्।
यसरी, इतिहासमा प्रायः मौन र अमूर्त बनाइएकी नारी यशोधराको जीवनकथा यस उपन्यासमार्फत उजागर हुन्छ। दरबारभित्रका घटनाहरू, त्यागको गहिराइ र नारी संवेदनाको सूक्ष्म चित्रणले यो कृतिलाई केवल साहित्यिक उपन्यास मात्र नभई एक ऐतिहासिक दस्तावेजको रूपमा स्थापित गरेको छ। यस कृतिको महत्त्व दीर्घकालसम्म रहिरहने कुरामा कुनै दुई मत रहँदैन।