ट्रेकिङ क्षेत्रमा गेस्टको सुरक्षा र उद्धार व्यवस्थाबारे प्रश्न, स्पष्ट कार्यविधिको माग

काठमाडौं ।  ट्रेकिङ व्यवसायी गणेश बहादुर अधिकारीले सामाजिक सञ्जालमार्फत गेस्टको सुरक्षा, आपत्कालीन उद्धार, उपचार तथा इन्स्योरेन्स प्रक्रियामा देखिएका समस्याबारे प्रश्न उठाउँदै सम्बन्धित निकायसँग स्पष्ट र व्यवस्थित कार्यविधिको माग गरेका छन्।

व्यवसायीले गत वसन्तमा भएको भनिएको ‘फेक रेस्क्यु’ घटनालगायतका अनुभवलाई उल्लेख गर्दै गेस्ट बिरामी वा आपत्कालीन अवस्थामा पर्दा तत्काल उद्धार गरी उपयुक्त स्वास्थ्य संस्थामा पुर्‍याउने तथा त्यसबारे सम्बन्धित कम्पनी र परिवारलाई समयमै जानकारी दिने व्यवस्था प्रभावकारी हुनुपर्ने बताएका छन्।

उनका अनुसार व्यवहारमा गेस्ट बिरामी भएपछि उनलाई कहाँ लगियो, कुन अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ र स्वास्थ्य अवस्था कस्तो छ भन्ने जानकारी सम्बन्धित पक्षले समयमै नपाउने अवस्था देखिएको छ। कतिपय अवस्थामा अस्पतालबाट फोन आएपछि मात्र घटनाबारे जानकारी हुने गरेको दाबी गरिएको छ।

यस्तो अवस्थाले गेस्टको सुरक्षा मात्र नभई उद्धार, स्थानीय कम्पनी, ट्रेकिङ कम्पनी तथा अन्य सम्बन्धित पक्षको जिम्मेवारी र समन्वय प्रणालीबारे समेत प्रश्न उठाउने व्यवसायीको भनाइ छ।

त्यसैगरी, इन्स्योरेन्स रकम तथा अन्य आर्थिक प्रक्रियामा पनि पारदर्शिता र स्पष्ट कार्यविधि आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ छ। गेस्ट बिरामी वा आपत्कालीन अवस्थामा पर्दा उपचार तथा उद्धारलाई पहिलो प्राथमिकता दिई आर्थिक प्रक्रिया आवश्यक कागजात र नियमअनुसार पछि अघि बढाउनुपर्ने माग गरिएको छ।

व्यवसायीले गेस्टको आपत्कालीन अवस्थाका लागि तत्काल उद्धार तथा उपचारको व्यवस्था, अस्पतालमा भर्ना भएपछि सम्बन्धित कम्पनी तथा परिवारलाई समयमै सूचना, रेस्क्यु कम्पनी, अस्पताल, स्थानीय कम्पनी र इन्स्योरेन्स कम्पनीबीच स्पष्ट समन्वय प्रणाली तथा आर्थिक प्रक्रियामा पारदर्शिता कायम गर्न माग गरेका छन्।

त्यस्तै, स्थानीय कम्पनी तथा स्थानीय कर्मचारीको भूमिका र योगदानलाई स्पष्ट रूपमा मान्यता दिँदै उनीहरूको जिम्मेवारीसमेत निर्धारण गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।

विगतका घटनाबाट पाठ सिक्दै यस्ता समस्या पुनः नदोहोरिने गरी सम्बन्धित व्यवसायी, उद्धार सेवा प्रदायक, बीमा कम्पनी तथा सरोकारवाला निकायबीच समन्वय गरी स्पष्ट नियम तथा कार्यविधि बनाउनुपर्ने मागसमेत गरिएको छ।

तर, सामाजिक सञ्जालमा उठाइएका यस्ता विषयलाई थप व्यवस्थित बनाउन घटनाको तथ्य, जिम्मेवार पक्ष र प्रमाण स्पष्ट गर्दै निष्पक्ष छानबिनको व्यवस्था आवश्यक देखिन्छ। ‘फेक रेस्क्यु’ जस्ता गम्भीर विषयमा कुन घटना, कसरी र कसको जिम्मेवारीमा समस्या भयो भन्ने तथ्य सार्वजनिक रूपमा स्पष्ट हुन सकेमा सुधारका लागि ठोस आधार बन्न सक्छ।

ट्रेकिङ व्यवसायलाई सुरक्षित, मर्यादित र व्यवस्थित बनाउन गेस्ट, ट्रेकिङ कम्पनी, गाइड, स्थानीय साझेदार, उद्धार सेवा प्रदायक, अस्पताल तथा इन्स्योरेन्स कम्पनीको भूमिका र जिम्मेवारी स्पष्ट हुने गरी आपत्कालीन उद्धार तथा उपचारसम्बन्धी लिखित कार्यविधि (SOP) लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।
नेपालको ट्रेकिङ तथा पर्यटन क्षेत्रमा आउने विदेशी तथा स्वदेशी गेस्टको सुरक्षा, स्वास्थ्य जोखिम र आपत्कालीन अवस्थामा उद्धार व्यवस्थापनलाई थप प्रभावकारी बनाउन स्पष्ट कार्यविधि आवश्यक देखिएको छ।
उच्च हिमाली तथा दुर्गम क्षेत्रमा ट्रेकिङका क्रममा मौसममा आउने अचानक परिवर्तन, लेक लाग्ने समस्या, दुर्घटना तथा अन्य स्वास्थ्य जोखिमका कारण पर्यटक समस्यामा पर्न सक्ने भएकाले आपत्कालीन उद्धारको जिम्मेवारी, समन्वय गर्ने निकाय, उद्धारको समयसीमा तथा खर्च व्यवस्थापनबारे स्पष्ट व्यवस्था हुनुपर्ने सरोकारवालाको माग छ।
विशेषगरी ट्रेकिङ एजेन्सी, गाइड, पोर्टर, होटल तथा स्थानीय तहबीच आपत्कालीन अवस्थामा तत्काल सूचना आदान–प्रदान गर्ने प्रणाली विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ। साथै, गाइडलाई प्राथमिक उपचार, उच्च उचाइसम्बन्धी जोखिम तथा आपत्कालीन उद्धारसम्बन्धी आवश्यक तालिम अनिवार्य गरिनुपर्ने मागसमेत उठेको छ।
पर्यटन व्यवसायलाई सुरक्षित र विश्वसनीय बनाउन ‘गेस्टको सुरक्षा पहिलो प्राथमिकता’ भन्ने आधारमा उद्धार तथा सुरक्षा व्यवस्थाको स्पष्ट कार्यविधि बनाएर प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने देखिन्छ।