शिक्षा, स्वास्थ्य, विद्युत, राइड–शेयरिङ र शेयर कारोबारमा नयाँ कर लागू

काठमाडौं,- सरकारले आर्थिक ऐन २०८३ अनुसार नयाँ आर्थिक वर्षसँगै आजदेखि विभिन्न सेवा तथा कारोबारमा नयाँ कर तथा करका दर लागू गरेको छ। नयाँ व्यवस्थाले शिक्षा, स्वास्थ्य, विद्युत, राइड–शेयरिङ सेवा तथा शेयर कारोबार प्रत्यक्ष प्रभावित हुने भएका छन्।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार निजी शिक्षण संस्थाले प्रदान गर्ने सेवामा ३ प्रतिशत शिक्षा सेवा कर तथा निजी अस्पताल र स्वास्थ्य संस्थाबाट प्रदान गरिने सेवामा ३ प्रतिशत स्वास्थ्य सेवा कर लाग्नेछ। यसले निजी विद्यालय, कलेज तथा अस्पतालबाट सेवा लिने सेवाग्राहीको खर्च बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यस्तै, घरेलु विद्युत उपभोक्ताले निश्चित मापदण्डभन्दा माथिको विद्युत उपभोगमा ५ प्रतिशत भ्याट तिर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ भने औद्योगिक तथा व्यावसायिक विद्युत उपभोगमा १३ प्रतिशत भ्याट यथावत लागू हुनेछ।

राइड–शेयरिङ सेवामा पनि ५ प्रतिशत कर लागू गरिएको छ। यससँगै शेयर खरिद–बिक्रीबाट हुने पुँजीगत लाभ (Capital Gains) मा करको दर बढाएर १० प्रतिशत पुर्‍याइएको छ, जसले छोटो अवधिका लगानीकर्तालाई बढी असर पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सरकारले राजस्व संकलन बढाउने तथा कर प्रणालीलाई पुनर्संरचना गर्ने उद्देश्यले यी व्यवस्था लागू गरेको जनाएको छ। नयाँ कर लागू भएसँगै उपभोक्ता, विद्यार्थी, बिरामी, लगानीकर्ता तथा व्यवसायीमाथि प्रत्यक्ष आर्थिक प्रभाव पर्ने देखिएको छ।